Trao đổi ý kiến về việc nâng cao chất lượng cán bộ Quản lý giáo dục tại Trường Đại học Ngân hàng Tp. HCM

 TRAO ĐỔI Ý KIẾN VỀ VIỆC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÁN BỘ QUẢN LÝ GIÁO DỤC TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH

 PGS. TS. LÝ HOÀNG ÁNH 1 
TS. TRẦN MAI ƯỚC 2

TÓM TẮT:

Thực tiễn đã chứng minh rằng, chất lượng cán bộ quản lý giáo dục là một trong những yếu tố quan trọng góp phần nâng cao chất lượng dạy - học, nghiên cứu khoa học... tại các trường đại học, cao đẳng hiện nay nói chung, trong đó có trường Đại học Ngân hàng TP.HCM nói riêng. Bài viết là những chia sẻ của chính “những người trong cuộc” về việc nâng cao chất lượng cán bộ quản lý giáo dục tại trường Đại học Ngân hàng TP.HCM trong giai đoạn hiện nay.

     1. DẪN NHẬP
     
Hiện nay, đổi mới và hội nhập đang trở thành xu thế phổ biến, do vậy, giáo dục nói chung và giáo dục đại học nói riêng, trong đó có đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục (CBQLGD) đại học, giữ một vai trò rất quan trọng, trở thành một trong những nhân tố quyết định đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của bất cứ quốc gia nào và góp phần nâng cao chất lượng dạy - học tại các trường đại học, trong đó có Trường ĐHNH TP. HCM.
     37 năm hình thành và trải qua nhiều giai đoạn khác nhau trường Đại học Ngân hàng Tp. Hồ Chí Minh (ĐHNH TP. HCM) đã khẳng định được vị thế, thương hiệu của mình là một trong những trung tâm hàng đầu của cả nước và khu vực phía Nam về đào tạo Đại học và Sau đại học, nghiên cứu khoa học, đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực cho nền kinh tế, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực Tài chính – Ngân hàng và cho sự phát triển của xã hội nói chung. Có được những thành quả như ngày hôm nay, chúng ta có thể kể đến rất nhiều nguyên nhân, nhưng có thể nói rằng, một trong những nguyên nhân làm cho Trường ĐHNH TP. HCM phát triển đó chính là nhân tố liên quan đến đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục (CBQLGD). Đây chính là một trong những lực lượng quan trọng, nòng cốt trong việc đưa Trường ĐHNH TP. HCM sớm vượt trước với các trường khác ở trong nước và “bắt nhịp kịp” với các trường khác trong khu vực và mở rộng ra trên thế giới, nhằm đáp ứng những đòi hỏi lớn và ngày càng cao về dân trí, nhân lực, nhân tài của công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đổi mới và phát triển bền vững của đất nước, nhất là trong giai đoạn hiện nay.
     2. NỘI DUNG
     Việc đổi mới, nâng cao chất lượng CBQLGD đại học tại trường ĐHNH TP. HCM trong giai đoạn hiện nay, nhất là với tầm nhìn đến năm 2020 là một công tác vừa mang tầm chiến lược, vừa là khâu đột phá để nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục đại học, nhằm giúp trường ĐHNH TP. HCM phát triển nhanh và bền vững. Cũng bàn về vấn đề này, Đảng và Nhà nước ta đã đưa ra các Nghị quyết quan trọng về đổi mới giáo dục như Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khoá VIII khẳng định “Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu”; “Quản lý giáo dục là khâu đột phá nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo”. Quan điểm này được cụ thể hoá trong Chỉ thị 40-CT/TW ngày 15 tháng 6 năm 2004 của Ban Bí thư TW Đảng: “Phát triển giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người. Đây là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, trong đó nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục là lực lượng nòng cốt, có vai trò quan trọng. Tuy nhiên, trước những yêu cầu mới của sự phát triển giáo dục và đào tạo, đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục còn những hạn chế, bất cập... Năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục chưa ngang tầm với yêu cầu phát triển của sự nghiệp giáo dục”. Mới đây nhất, ngày 27/2/2010, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành chỉ thị số 296/CT-TTg về đổi mới quản lý giáo dục đại học giai đoạn 2010-2012, trong đó nhấn mạnh, cần xem việc đổi mới quản lý giáo dục đại học (GDĐH) là khâu đột phá để tạo sự đổi mới toàn diện của GDĐH.
     Nhận thức được tầm quan trọng của việc đổi mới, để đáp ứng được yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của Trường ĐHNH TP. HCM trong giai đoạn 2010 – 2015, tầm nhìn 2020, tại Đại hội Đảng bộ Trường ĐHNH TP. HCM lần thứ XIV, nhiệm kỳ 2010 – 2015 đã xác định những vấn đề quan trọng như: công tác giảng dạy, công tác nghiên cứu khoa học, công tác tổ chức cán bộ, vấn đề xây dựng cơ sở vật chất, những phương tiện cần thiết, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc giảng dạy, học tập đạt hiệu quả. Trong đó nhấn mạnh: Giảng viên, cán bộ, công nhân viên quán triệt nhận thức: phát triển qui mô đào tạo phải đi đôi với đảm bảo và nâng cao chất lượng đào tạo, kiên quyết chấm dứt tình trạng không kiểm soát được chất lượng đào tạo. Đại hội Đảng bộ đã nêu rõ chín nhiệm vụ cần thực hiện tốt để phát triển giáo dục và đào tạo trong giai đoạn 2010 - 2015: Thứ nhất, ra sức học tập nâng cao nhiệm vụ chuyên môn, cập nhật kiến thức mới, tiên tiến và thực tiễn đáp ứng yêu cầu đào tạo theo hướng đào tạo theo nhu cầu của xã hội; Thứ hai, hoàn thành hệ thống giáo trình, tài liệu tham khảo theo hướng đồng bộ với các môn học, đảm bảo chất lượng và phù hợp với ý kiến người học và người sử dụng lao động; Thứ ba, xây dựng các chương trình giảng dạy hoàn chỉnh cho tất cả các hệ đào tạo theo hướng cập nhật, tiên tiến, phù hợp với chuẩn đầu ra và tương thích với phương pháp dạy và học hiện đại; Thứ tư, tổ chức qui trình đào tạo tín chỉ một cách linh hoạt theo đặc điểm của trường, có hiệu quả và gia tăng trách nhiệm và sáng tạo của cá  nhân và tổ chức tham gia quá trình đào tạo, trong đó đặc biệt là các hoạt động: xây dựng kế hoạch đào tạo hàng năm và học kỳ, hoàn thành tốt các hoạt động tổ chức thi, ra đề, chấm thi và trả điểm và sự phối kết hợp giữa các bộ phận đào tạo, khảo thí, các khoa và giảng viên; Thứ năm, xây dựng, hoàn thiện thư viện, mạng internet, phòng thực hành… đồng bộ với nội dung và chương trình đào tạo, phong phú và hiệu quả; Thứ sáu, phát triển đội ngũ giảng viên có trình độ sau đại học, trẻ, có đạo đức nhà giáo và cán bộ giảng viên đầu đàn có học hàm, học vị, chú trọng việc nâng cao kiến thức của người học thông qua thực hành, thảo luận, thuyết trình, làm dự án, đi thực tế… và áp dụng tích cực các phương tiện giảng dạy hiện đại; Thứ bảy, hoàn thiện việc đánh giá chất lượng đào tạo của giảng viên, của nhà trường có sự tham gia của sinh viên, của cơ quan sử dụng lao động một cách thường xuyên nhằm nâng cao chất lượng dạy và học; Thứ tám, chú trọng đến hiệu quả của hoạt động hợp tác, liên kết đào tạo, mở  rộng các kênh đào tạo cả quốc tế và trong nước, cả các trường đại học và các tổ chức kinh tế, đặc biệt là các ngân hàng, các tổ chức phi ngân hàng nhằm đáp ứng nhu cầu của xã hội về đào tạo, tiếp cận kiến thức mới và gắn lý luận với thực tiễn; Thứ chín, đào tạo phải bao gồm đào tạo kiến thức chuyên môn và cả nhân cách: liêm khiết, tôn trọng pháp luật và đường lối của Đảng và Nhà nước, quan tâm đến rèn luyện cho sinh viên một nhân cách văn minh, tiến bộ, hiện đại và phù hợp với văn hóa Việt Nam3.
     Thế kỷ XXI, thế kỷ trí tuệ, con người giữ vai trò quyết định, sự phát triển với xu thế toàn cầu hóa, phát triển kinh tế tri thức, công nghệ cao, nhất là công nghệ thông tin, hình thành nền văn minh trí tuệ. Đây cũng là giai đoạn mà xu thế toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế vừa mở ra thời cơ vừa đặt các trường Đại học nước ta nói chung, trong đó có Trường ĐHNH TP. HCM đang đứng trước những thách thức lớn, và một trong những khó khắn, chông gai lớn phải đối mặt đó chính là phải xây dựng được một đội ngũ nhà giáo và CBQLGD có tay nghề cao. Cùng với giảng viên, kỳ vọng về một bộ máy giáo dục vận hành tốt đang được đặt lên vai các nhà quản lý giáo dục. Trong không gian giáo dục hội nhập, từ nhu cầu cấp thiết của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH), CBQLGD phải đáp ứng những tiêu chuẩn do xã hội đặt ra và do những nhu cầu đổi mới tự thân của giáo dục đại học. Theo quan điểm của chúng tôi, ngoài các yêu cầu chung của một công chức chuyên nghiệp, CBQLGD phải có tâm huyết với trường, có tầm nhìn chiến lược, với trình độ lý luận cao và năng lực quản lý tốt để điều hành một hệ thống sự nghiệp được coi là lớn nhất trong bất kỳ quốc gia nào. Nếu sự nghiệp giáo dục và đào tạo nói chung, trong đó chất lượng CBQLGD đại học nói riêng mà chậm đổi mới, chậm đẩy mạnh và chậm phát triển thì nguy cơ tụt hậu, bó hẹp về quy mô, chậm về tốc độ và kém về hiệu quả của Trường ĐHNH. TP.HCM càng cao4 . Do đó, trong giai đoạn tới, để thực sự có một Trường ĐHNH. TP. HCM phát triển nhanh hơn, vững hơn, bền hơn, thực sự xứng đáng là trung tâm đào tạo có chất lượng cao, uy tín về lĩnh vực Tài chính – Ngân hàng cho vùng và cả nước, hướng đến các nước trong khu vực, tạo “đòn bẩy” cơ bản để “vươn” ra ngoài thế giới, có thể khẳng định rằng việc đầu tư cho giáo dục và đào tạo nói chung và chiến lược nâng cao chất lượng cán bộ quản lý giáo dục nói riêng không chỉ nên đi trước một bước mà là cần đi trước nhiều bước.  
     Báo cáo của Chính phủ trước Quốc hội Khoá XI về công tác QLGD trong thời gian qua kém hiệu quả do nhiều nguyên nhân, nhưng nguyên nhân cơ bản là do năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ CBQLGD còn hạn chế, bất cập. Tình trạng này một phần là do tuyển chọn đội ngũ CBQLGD bằng con đường "chọn lọc tự nhiên trong thực tiễn", với phương pháp quản lý chủ yếu dựa trên kinh nghiệm là chính hoặc có được bồi dưỡng nhưng chỉ là các khoá ngắn ngày mà chưa được đào tạo, bồi dưỡng có hệ thống về kiến thức và kỹ năng quản lý giáo dục, do đó tính chuyên nghiệp của đội ngũ CBQLGD chưa cao, thể hiện trong việc thực thi công vụ, khả năng tham mưu, xây dựng chính sách, chỉ đạo, tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật và đặc biệt là trong việc ứng dụng triển khai các phương pháp quản lý giáo dục trong xu thế phát triển của thời đại. Một vấn đề cần thẳng thắn được nhìn nhận đó là, trước khi được bổ nhiệm, điều động, luân chuyển... hầu hết các CBQLGD đều chưa được đào tạo qua kiến thức quản lý. Do vậy, chính bản thân họ còn lúng túng trong việc thực thi vai trò và các chức năng quản lý giáo dục, trong sự thể hiện trách nhiệm cá nhân; khả năng phối hợp, sắp xếp, bố trí trong tổ chức và giữa các bên liên quan trong và ngoài hệ thống của một số CBQLGD còn hạn chế. Bên cạnh đó, một số CBQLGD còn ỷ lại, thiếu tính chủ động trong xử lý công việc, trông chờ vào sự “cầm tay chỉ việc” hay “trên bảo dưới mới làm” của cấp trên, chậm trễ và khó khăn trong việc phát hiện và giải quyết các vấn đề thực tiễn đặt ra từ cơ sở do thiếu kiến thức và kỹ năng quản lý giáo dục. Ngoài ra, chúng ta cũng dễ dàng nhận thấy rằng, trong quá trình đổi mới và hội nhập hiện nay, còn tồn tại nhiều vấn đề về khoa học QLGD, nhất là QLGD trong môi trường thay đổi, trong cơ chế thị trường, trong bối cảnh đổi mới và hội nhập, trong nền kinh tế tri thức chưa được nghiên cứu hệ thống. Tư duy giáo dục chậm đổi mới, cơ chế quản lý còn bị ảnh hưởng, chi phối những tư tưởng cũ trước đó.
     Đáp ứng yêu cầu phát triển của trường ĐHNH TP.HCM trong giai đoạn 2010 – 2015, tầm nhìn 2020, xuất phát từ yêu cầu đổi mới tư duy trong quản lý giáo dục mà Đảng, Quốc hội, Chính phủ đã có những Chỉ thị, Nghị quyết và các Quyết định quan trọng về công tác quản lý giáo dục và đào tạo, có thể khẳng định rằng, trong bối cảnh hiện nay, để thực hiện thành công việc đổi mới giáo dục, tạo tiền đề cho Trường ĐHNH TP. HCM phát triển nhanh và bền vững. Theo quan điểm của chúng tôi sự phát triển bền vững của Trường ĐHNH TP. HCM đó chính là quá trình đổi mới và hiện đại hóa nhằm xác lập, vận hành các hoạt động nghiên cứu và đào tạo sinh viên chuyên ngành ngành tài chính - ngân hàng theo những mục tiêu, nguyên tắc mới và những công cụ mới của sự phát triển bền vững. Thiết nghĩ, trong giai đoạn hiện nay, để đạt được sự phát triển bền vững, Trường ĐHNH TP. HCM nên cần chú ý đến những vấn đề cơ bản sau: Một là, định hình và khẳng định được mục tiêu chiến lược phát triển bền vững của nhà trường trong bối cảnh hội nhập với những nền tảng giá trị văn hóa như: chuyên nghiệp – sáng tạo – tri thức; Hai là, hiện thức hóa các quan điểm và phương châm phát triển bền vững. Cần xem trọng tăng trưởng chất lượng là cốt lõi của sự đổi mới và hội nhập trong bối cảnh hiện nay; Ba là, thiết lập một cách đồng bộ những công cụ cần thiết để tiến hành và duy trì sự đổi mới. Trong đó, đặc biệt chú trọng đến: nhóm công cụ thưởng, phạt, nhóm công cụ định hướng để phát triển; Bốn là, tiến hành vận hành theo những nguyên tắc của sự phát triển bền vững, với một số nguyên tắc tiêu biểu như: tăng cường vai trò chủ đạo của sinh viên trong các hoạt động liên quan đến học tập và nghiên cứu khoa học; sử dụng hợp lý và bền vững các nguồn lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao; chú trọng các quan hệ hợp tác và liên kết quốc gia và quốc tế;
     Để thực sự phát triển nhà trường bền vững trong bối cảnh hội nhập, chúng tôi cho rằng cần phải mạnh dạn tiến hành đổi mới cơ bản về tư duy và phương thức quản lý giáo dục, đồng thời phải có một đội ngũ CBQLGD mang tính chuyên nghiệp cao có phẩm chất chính trị vững vàng, đội ngũ CBQLGD phải được đào tạo và bồi dưỡng theo các chương trình thích hợp thể hiện đầy đủ các thành tựu của khoa học quản lý giáo dục và đáp ứng kịp thời các yêu cầu thực tiễn, xã hội đặt ra. Để làm được điều này, theo chúng tôi thì cần phải tiến hành đồng bộ các giải pháp sau:
     Thứ nhất, giai đoạn mà thế giới càng trở nên “phẳng” hơn như hiện nay thì Trường ĐHNH TP. HCM cần mạnh dạn, dũng cảm hành đổi mới mạnh mẽ hơn nữa cách thức quản lý giáo dục theo hướng xây dựng và phát triển một nền giáo dục đại học hiện đại, có tính mở, phù hợp với khuynh hướng và xu thế vận động của các nước trong khu vực và trên thế giới, nhất là ngành mà trường đang đào tạo chính, Tài chính – Ngân hàng, một lĩnh vực mà chính bản thân nó rất “động”.
     Thứ hai, kết hợp tăng cường công tác phát hiện, bồi dưỡng, giáo dục và đào tạo CBQLGD với việc hoàn thiện hệ thống qui đinh, chính sách trong các khâu mời gọi, tuyển dụng, bố trí, sử dụng, đãi ngộ được hoàn thiện, tạo điều kiện  cho việc ổn định, thu hút và phát triển đội ngũ CBQLGD vừa có tâm - tầm – trí - lực. Đây là một trong những yếu tố quan trọng để hình thành đội ngũ nhân lực chất lượng cao, góp phần nâng cao chất lượng, thương hiệu, uy tín của Trường ĐHNH TP.HCM, tạo “thế” và “lực” mới để Trường ĐHNH TP.HCM phát triển.
     Thứ ba, trong xu thế hội nhập quốc tế và toàn cầu hóa như hiện nay, nên chăng Trường ĐHNH TP. HCM ngoài việc cần phải xây dựng một thứ “văn hóa giáo dục” tránh sự trùng lắp với các trường khác, mang sắc thái, bản sắc riêng thuộc về Trường ĐHNH TP. HCM, hoặc phản ánh những thuộc tính cơ bản nhất của trường và cũng nhất thiết cần phải xây dựng một “triết lý giáo dục đại học”, với những yêu cầu về mục tiêu đào tạo, nội dung chương trình, phương pháp đào tạo… phù hợp hơn với nền giáo dục thời kỳ đổi mới và hội nhập.
     Thứ tư, phát huy hơn nữa tinh thần đoàn kết, trách nhiệm của chính đội ngũ CBQLGD của nhà trường. Theo chúng tôi, đây là “chất kết dính”  tạo nên sự khác biệt cần thiết để nhà trường phát triển trong bối cảnh hiện nay.
     3. KẾT LUẬN
     Trên đây là một vài suy nghĩ trao đổi của chúng tôi, với tư cách là những cán bộ quản lý giáo dục, giảng viên đã có thời gian làm việc, giảng dạy, gắn bó với trường. Xin được chia sẻ cùng với qúy vị có cùng mối quan tâm.
 
TÀI LIỆU THAM KHẢO

    1. Chỉ thị 40-CT/TW ngày 15 tháng 6 năm 2004 của Ban Bí thư TW về việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục.
    2. Văn kiện Đại hội Đảng bộ Trường Đại học Ngân hàng Tp. Hồ Chí Minh lần thứ XIV, nhiệm kỳ 2010 – 2015.
    3. Lâm Quang Thiệp, Suy nghĩ về quản lý trường đại học trong thời kỳ đổi mới, Tạp chí giáo dục, số 160, kỳ 1-4/2007.
    4. Lý Hoàng Ánh (2012), Nâng cao chất lượng cán bộ quản lý giáo dục đại học - giải pháp quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển Trường Đại học Ngân hàng Tp.Hồ Chí Minh giai đoạn 2013 - 2015, tầm nhìn 2025, Tạp chí Ngân hàng, Số 15, tr 14
    5. http://www.moet.gov.vn
    6. http://www.buh.edu.vn

    1 Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM
    2 Trưởng khoa Lý luận Chính trị, trường Đại học Ngân hàng TP.HCM
   3 Văn kiện Đại hội Đảng bộ Trường Đại học Ngân hàng Tp. Hồ Chí Minh lần thứ XIV, nhiệm kỳ 2010 – 2015, tr 13 – 14.
   4 Lý Hoàng Ánh, Trần Mai Ước (2012), Nâng cao chất lượng cán bộ quản lý giáo dục đại học - giải pháp quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trường Đại học Ngân hàng Tp.Hồ Chí Minh giai đoạn 2013 - 2015, tầm nhìn 2025, Tạp chí Ngân hàng, Số 15, tr 14.
Tin khác
Diễn văn khai mạc hội thảo khoa học "Áp dụng bộ tiêu chuẩn AUN - QA trong tự đánh giá chương trình đào tạo" của PGS. TS. Lý Hoàng Ánh - Bí thư Đảng uỷ, Hiệu trưởng trường ĐH Ngân hàng TP. HCM" (17/12/2013)
Thơ: Chào mừng 31 năm ngày Nhà giáo Việt Nam 20 - 11 "Không Thể Nào Quên" TS. Nguyễn Quốc Việt (27/11/2013)
Những mục tiêu cơ bản cho việc ứng dụng công nghệ thông tin tại Trường Đại học Ngân hàng TP. HCM (26/11/2013)
Văn hóa học đường tại Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM (25/11/2013)
Nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực bậc đại học và sau đại học tại trường Đại học Ngân hàng thành phố Hồ Chí Minh (18/11/2013)
Đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm góp phần nâng cao chất lượng đào tạo theo học chế tín chỉ tại trường Đại học Ngân hàng TP. HCM trong giai đoạn hiện nay (15/11/2013)